Rubber is een bijzonder materiaal. Niet alleen omdat het allerlei vormen kan aannemen, maar ook vanwege de uiteenlopende eigenschappen. Daardoor is het een veelgebruikt materiaal voor afdichtingen. Rubber is echter een verzamelnaam: er bestaan tientallen polymeren en nog veel meer materiaalvarianten. Hoe kies je het juiste rubbermateriaal voor een afdichting? Vier factoren spelen daarbij een belangrijke rol.

Het belang van het juiste afdichtingsrubber wordt vaak onderschat. Ten onrechte, want een verkeerde keuze kan grote gevolgen hebben. In de ontwerpfase van een machine of onderdeel leidt dit tot extra werk, hogere kosten en een langere time-to-market. In een toepassing die al in gebruik is, kan dit leiden tot lekkages, storingen of zelfs ongevallen. Dat wil je uiteraard voorkomen.

Medium, temperatuur, druk en tijd

Vier factoren zijn van groot belang om te bepalen welk type afdichtingsrubber geschikt is voor jouw afdichting: medium, temperatuur, druk en tijd.

Medium, temperatuur, druk en tijd zeggen veel over de eisen waaraan een afdichting moet voldoen. Deze factoren hebben ook grote invloed op de prestaties en het ontwerp van rubberafdichtingen. Daarnaast zijn andere aspecten van belang, zoals de vorm, de gebruiksduur en bijvoorbeeld keurmerken. Wil je hier meer over weten? Download dan de afdichtingengids.

Medium: waarmee komt jouw afdichting in contact?

Een rubberafdichting komt in contact met verschillende stoffen, ook wel media genoemd. Dat gebeurt tijdens de werking van de machine, maar bijvoorbeeld ook tijdens het reinigen. Niet elk materiaal is even goed bestand tegen alle media. Daarom speelt deze factor een belangrijke rol bij de keuze van het juiste materiaal.

Media bestaan uit drie belangrijke categorieën:

• Vloeistoffen

• Gassen

• Vaste stoffen

Elk rubbermateriaal reageert anders op verschillende stoffen, bijvoorbeeld wat betreft slijtvastheid, gasdoorlaatbaarheid en zwelling.

Houd bij de keuze van geschikte materialen altijd rekening met alle media waarmee de afdichting in contact komt. Denk bijvoorbeeld aan reinigingsmiddelen, smeermiddelen en alle media die zich in de directe omgeving van jouw toepassing bevinden.

Temperatuur: hoe warm of koud wordt het?

Ook temperatuur heeft grote invloed op de werking van een afdichting. De temperatuur kan variëren door interne invloeden, zoals het gebruik van de machine, of externe invloeden, zoals het klimaat of reiniging met hete stoom. Komt de afdichting in contact met hoge of juist extreem lage temperaturen? In welke mate en hoe vaak verandert de temperatuur? De antwoorden op deze vragen helpen je bij het kiezen van de juiste afdichting.

Temperatuur staat overigens niet op zichzelf. De combinatie van temperatuur, tijd en medium is meestal bepalend.

Druk: hoe hoog wordt deze?

Speciale rubberafdichtingen kunnen na montage zeer hoge drukken tot honderden bar weerstaan. Hydraulische afdichtingen zijn hiervan een voorbeeld. Let wel: niet alle materialen presteren even goed onder hoge druk. Daardoor bestaat het risico dat de afdichting niet goed meer functioneert of sneller slijt dan verwacht. Houd ook rekening met hoe vaak en hoe lang de afdichting onder druk staat. Om het juiste materiaal te bepalen, moet je dus een duidelijk beeld hebben van de druk die op een afdichting wordt uitgeoefend.

Een hogere druk vraagt vaak om een materiaal met een hogere hardheid. Medium, temperatuur en tijd bepalen vaak de keuze voor het polymeertype. De druk bepaalt eerder de hardheid van dat polymeertype.

Net als bij temperatuur speelt ook de combinatie van druk en tijd een belangrijke rol.

Tijd: hoe lang gelden temperatuur en druk?

Naast temperatuur, druk en medium speelt ook tijd een grote rol bij de keuze van een afdichting. Het gaat hierbij om de tijd dat de afdichting wordt blootgesteld aan bedrijfs- en piektemperaturen. Je moet daarom weten aan welke temperatuur het onderdeel kan worden blootgesteld, maar ook hoe vaak dat gebeurt. Het maakt een groot verschil of de afdichting tien minuten per dag aan een bepaalde temperatuur wordt blootgesteld of dag en nacht.

Kies het juiste afdichtingsrubber

Zoals je ziet, zijn er veel factoren die de keuze voor het juiste materiaal voor een afdichting beïnvloeden. Heb je rekening gehouden met medium, temperatuur, druk en tijd? Dan heb je al belangrijke stappen gezet. Maar daarmee ben je er nog niet. De vorm, levensduur en vereiste certificaten zijn slechts enkele van de factoren die invloed hebben op de keuze van een afdichting. Op de pagina Polymeren en materialen vind je een overzicht van de meest gebruikte polymeren en hun toepassingen.